Yn Fy Amser Fy Hun: Goresgyn Ofn Mewn Gwlad Newydd

02/05/2024 | Inclusive Journalism Cymru

Ers cryn amser bellach mae’r ymadrodd “yn eich amser eich hun” wedi bod yn destun myfyrio. Pan glywais ef gyntaf, daeth â gofid a phryder mawr i mi. Bryd hynny, roedden i’n weinyddwr mewn sefydliad bach yn Llundain, lle’r oedd un o’m tasgau’n cynnwys gweithredu llungopïwr. Er fy mod yn hapus i helpu pobl gyda’u gwaith, nid oeddwn mor falch o ddelio â’r llungopïwr penodol hwnnw – a oedd yn hynod ffwndrus. Serch hynny, llwyddais i ddatrys unrhyw faterion a gododd.

Un diwrnod prysur, rhoddodd cydweithiwr bentwr mawr o bapurau A4 i mi eu llungopïo. Dyna pryd y dywedwyd y frawddeg: “Gwna fe yn dy amser dy hun.” Pa amser arall oeddwn i i fod i’w wneud, tybed.

Yn fy amser fy hun, fe ddois i ddeall beth oedd ystyr yr ymadrodd hwn, ond yn bwysicach fyth, pam ei fod wedi aros yn fy mhen drwy’r amser hwn. Bydd geiriadur yn ei ddiffinio fel gwneud tasg yn ôl eich disgresiwn, ond pan ddaw hyn ar ffurf cais cwrtais gan un o’ch cydweithwyr, nid yw’r disgresiwn hwnnw’n cynnwys peidio â’i wneud, hyd yn oed os ydych wedi’ch llethu gan waith a’i fod yn teimlo’n amhosibl. Wrth gwrs, yr hyn yr oedd fy nghydweithiwr yn ei olygu mewn gwirionedd oedd “pan fydd gennyt amser i’w wneud”. Ond doeddwn i dal ddim yn teimlo bod gen i ddigon o amser, ac roeddwn i’n ofni mynegi hyn.

Rhagwelais fod gadael Colombia ar ôl a symud i wlad wahanol yn golygu siarad iaith newydd yn dda. Ar y dechrau, daeth y rhwystredigaeth o fethu â deall neu wneud pethau y gofynnwyd i mi neu yr hoffwn eu gwneud yn ffynhonnell barhaus o bryder. Yn raddol, fe ddois i’r rhuglder angenrheidiol i ymdopi â dryswch bywyd bob dydd.

Fe wnes i lywio fy llwybr trwy archwilio amrywiol sectorau—gwasanaeth cyhoeddus, addysg, a gofal iechyd—i ddyfnhau fy nealltwriaeth o ddiwylliant y DU. Dysgodd y daith hon i mi sut i ddirnad pa leoliadau fyddai’n meithrin fy natblygiad personol a phroffesiynol a pha rai na fyddai, gan fy helpu i osod fy mlaenoriaethau yn syth. Fe ddois i sylweddoli bod cadw at ganllawiau a rheoli fy amserlen wedi’u dylanwadu’n ddwfn gan y sefyllfaoedd penodol y cefais fy hun ynddynt. Profodd y cysyniad o amser yn hyblyg, nid yn sefydlog. Mae’n amrywio yn dibynnu ar eich gallu, aeddfedrwydd eich sefydliad, a sut mae ei ddiwylliant yn troi o amgylch llesiant ei bobl.

"Profodd y cysyniad o amser yn hyblyg, nid yn sefydlog. Mae’n amrywio yn dibynnu ar eich gallu."

Constanza Martinez Buendia

Ysgrifennwr

Mae dysgu wedi bod yn angerdd i mi erioed, nodwedd a etifeddais gan fy nheulu o athrawon. Mae’n teimlo fel pe bai fy addysg wedi dechrau hyd yn oed cyn i mi gael fy ngeni, o ystyried bod fy mam yn rhedeg ysgol gynradd yn Girardot, Colombia, ar hyd Afon Magdalena, a threuliodd fy nhad ei amser yn ysgrifennu am ein tref enedigol. O ganlyniad, daeth gwneud amser i astudio yn rhan hanfodol o fy modolaeth. Mae’r dyhead i ddilyn addysg uwch yn y DU wedi bod yn gyson yn fy mywyd ers i mi briodi. Roeddwn yn ymwybodol y byddai’r uchelgais hwn yn gofyn am ymdrech sylweddol, amser, ac adnoddau ariannol, ond credais ei fod o fewn fy nghyrraedd.

Cofrestrais ym Mhrifysgol Birkbeck, gan ddilyn gradd meistr mewn rheolaeth a meistr mewn newyddiaduraeth.

Yn fy amser fy hun, sefydlais wefan – Guyaba.live – yn Llundain, yn canolbwyntio ar gysylltu unigolion yr wyf yn rhannu brwydrau tebyg â nhw, yn enwedig wrth adeiladu bywyd newydd mewn gwlad newydd.

Fel newyddiadurwr, mae fy ngwaith yn ymwneud yn bennaf â thrigolion Prydeinig sydd â tharddiad a chefndir America Ladin. Fodd bynnag, mae cysyniadau David Morley a Kevin Robins, dau academydd y bûm yn ymchwilio iddynt ar gyfer fy nhraethawd hir newyddiaduraeth yn Birkbeck, yn dylanwadu ar graidd fy ysgrifennu. Maen nhw’n dweud nad yw ein hunaniaethau diwylliannol wedi’u gosod gan ffiniau daearyddol, eu bod yn cael eu hailddiffinio’n gyson trwy ryngweithio â grwpiau, diwylliannau a lleoedd eraill.

A minnau bellach yn byw yn Abertawe, a ddaeth yn gartref i mi bum mlynedd yn ôl, rwy’n teimlo cysylltiad â diwylliant Cymru. Mae wedi dod â mi yn nes at natur a’r môr, gan hwyluso ffurfio cyfeillgarwch a gwaith.

Dyma fi, newyddiadurwr ac aelod o Iberiaid ac Americanwyr Ladin yng Nghymru, grŵp amlddiwylliannol sy’n canolbwyntio ar undod. Rwyf hefyd yn mwynhau cymryd rhan mewn sgyrsiau dros goffi gyda chyd-aelodau o’r gymuned a chymryd rhan mewn ymgyrchoedd neu ddigwyddiadau sy’n ymwneud â’n diddordebau ar y cyd.

Mae’r rhyngrwyd wedi trawsnewid fy mywyd, gan alluogi cyswllt hawdd â theulu a ffrindiau y tu allan i Abertawe. Roedd hyn yn bell iawn o’m hymweliad cychwynnol â’r DU ym 1987, lle bu’n rhaid i mi ddefnyddio ceiniogau mewn blychau ffôn cyhoeddus coch i siarad â fy rhieni.

Rwy’n gallu cysylltu ag eraill y tu hwnt i Abertawe, gan feithrin dysgu parhaus a phrofiadau a rennir sy’n gwella fy ngallu i gyfathrebu â’r boblogaeth sydd bwysicaf i mi.

Mae sefydliadau fel Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru wedi chwarae rhan arwyddocaol yn fy mywyd proffesiynol. Er enghraifft, cymerais ran yn ddiweddar yn y Labordy Datblygu Cyfryngau Cynhwysol gyda chyd-newyddiadurwyr ac ymgyrchwyr i ddatblygu ein sgiliau busnes ac entrepreneuriaeth.

Mae’r Ganolfan Ymchwil er Lles y Cyhoedd (PIRC) wedi bod yn llwybr twf arall. Mae gweithdy diweddar ar Newid Naratif wedi egluro’r ffyrdd o hysbysu trwy gynllunio, ymgynghori ac ysgrifennu.

Mae seicdreiddiad hefyd wedi chwarae rhan hanfodol yn fy natblygiad. Yn wir, mae’r union eiriau hyn yn talu teyrnged i’m seicdreiddiwr, Dr. German Aguirre Licht, a’i gyfraniadau amhrisiadwy. Hwylusodd sgyrsiau ag ef ddealltwriaeth ddyfnach ohonof fy hun. Trwy’r broses hon, rwyf wedi creu Constanza mwy hyderus, “fi gwell”.

Nid yw popeth wedi datblygu yn fy amser fy hun, ond mae’r heriau yr wyf wedi’u hwynebu wedi fy siapio i mewn i’r person a’r newyddiadurwr yr wyf heddiw.

Mae’r symudiad ehangach tuag at newyddiaduraeth gynhwysol yn aruthrol, gan weithredu fel catalydd i mi oresgyn amodau gwaharddol. Mae cydnabod bod allgáu yn cydblethu ag ofn ac nad yw ofn yn bodoli ar ei ben ei hun wedi fy ngorfodi i ysgrifennu mwy. Mae deall nad oedd fy ofn yn gynhenid ​​yn unig ond wedi’i ffurfio gan ddiwylliannau o ofn o’n cwmpas wedi bod yn amhrisiadwy.

Mae arnom ofn siarad. Mae deall hyn wedi cryfhau fy ngwaith newyddiadurol. Os nad yw newyddiadurwyr yn dadansoddi ac yn esbonio ffeithiau, maen nhw’n bwydo ofnau. Mae bwydo ofnau yn lleihau posibiliadau deialog, gweithredu, twf, rhannu a chyfranogiad. Trwy fy ysgrifennu, dymunaf oresgyn yr ofnau hyn.

“I fy nith, Julieta Hernandez Martinez: Daeth ei hysbryd bywiog a’i chreadigrwydd di-ben-draw â llawenydd, chwerthin, a gobaith i bob cornel o Brasil yr ymwelodd â hi ar ei beic. Roedd ei dylanwad, fodd bynnag, yn ymestyn hyd yn oed ymhellach, gan gyrraedd cymunedau yn Venezuela, lle cafodd ei geni, ac atseinio y tu hwnt i ffiniau Brasil.”

Gallwch dilyn Constanza ar LinkedIn, Twitter, neu ar ei wefan.