Rhowch Lwyfan i Bobl Draws

20/04/2023 | Inclusive Journalism Cymru

Y dyddiau yma, pan fyddaf yn deffro yn y bore, gwn fod dau beth yn sicr. Yn gyntaf, bydd yr haul wedi codi, neu o leiaf ar fin codi, fel y bu erioed. Ac yn ail, rhywle yn y cyfryngau yn y DU, bydd erthygl neu eitem newyddion am bobl draws.

Mae’n debygol y bydd sawl un.

Efallai eich bod yn pendroni pam, o ystyried yr holl sylw a gawn, y mae menyw draws yn ysgrifennu ar gyfer allfa fel Newyddiaduraeth Gynhwysol Cymru. Ond nid yw’r sefyllfa mor iach ag y gallai ymddangos.

I ddechrau, anaml iawn y caiff y darnau hyn eu hysgrifennu gan bobl draws. Nid yw awduron fel Roz Kaveney, Paris Lees a Juliet Jacques bellach yn ymddangos mewn papurau newydd.

Nid newyddiadurwyr traws yn unig sy’n cael eu tawelu. Roedd yr awdur gwyddoniaeth, James Wong, a ysgrifennodd ar gyfer The Observer, wedi cynhyrfu mewn colofn yn y papur hwnnw a oedd yn awgrymu bod menywod traws yn fygythiad gwaeth na’r dylanwadwr a’r masnachwr rhyw dan amheuaeth, Andrew Tate. Dywedodd hynny ar Twitter a dywedwyd wrtho fod ei ymddygiad yn annerbyniol. Ers hynny mae wedi ymddiswyddo o’r papur.

Nid yw cael pobl nad ydynt yn drawsrywiol yn ysgrifennu amdanom o reidrwydd yn ddrwg, ar yr amod bod eu sylw i’n materion yn deg a chytbwys. Yn anffodus mae hynny’n brin.

Nid yw’r sefyllfa wedi mynd heb i neb sylwi. Yn ôl yn 2018, galwodd newyddiadurwyr yn rhifyn yr UD o The Guardianeu cydweithwyr yn y DU allan dros yr hyn yr oeddent yn ei ystyried yn agweddau trawsffobig.

Mae’r cynnwrf diweddar dros drydariadau Gary Lineker wedi rhoi sylw i’r BBC, ond mae pobl draws yn gwybod bod y Gorfforaeth wedi cael problemau dwys ers blynyddoedd, fel y mae Jane Fae o’r grŵp ymgyrchu, Trans Media Watch, wedi dogfennu.

Wrth gwrs, efallai y bydd rhai newyddiadurwyr o’r DU yn gwneud ymdrechion gwirioneddol i fynd i’r afael â’r mater. Y broblem yw eu bod yn nofio mewn cors drwchus o wybodaeth anghywir fel ei bod yn rhaid ei bod yn anodd cymryd safbwynt gwrthrychol. Er enghraifft, wrth ddarllen sylw’r cyfryngau i ymdrechion Theresa May a Nicola Sturgeon i ddiwygio deddfau cydnabod rhywedd, gallech yn rhesymol gymryd yn ganiataol y byddai’r systemau arfaethedig yn caniatáu i unrhyw ddyn ddatgan ei fod yn fenyw, ar unrhyw adeg, a bod gofyniad cyfreithiol arno i gael ei drin felly.

"Nid yw cael pobl nad ydynt yn drawsrywiol yn ysgrifennu amdanom o reidrwydd yn ddrwg, ar yr amod bod eu sylw i'n materion yn deg a chytbwys. Yn anffodus mae hynny'n brin. "

Cheryl Morgan

Ysgrifennwr

Mae’r gwir yn wahanol iawn. Mae’r ddau ddarn o ddeddfwriaeth yn ei gwneud yn ofynnol i bobl draws sy’n ceisio newidiadau cyfreithiol i’w rhyw lofnodi datganiad statudol yn tystio y bydd y newid yn un parhaol. Mae gwneud hynny ar gam yn anudon, yn drosedd y gellir ei chosbi hyd at 7 mlynedd yn y carchar.

Ac eto mae rhannau o’r cyfryngau yn awgrymu y gallai dynion ddefnyddio’r deddfau arfaethedig i osgoi cyhuddiadau o dreisio. Mae’n ddirgelwch i mi pam y byddai unrhyw dreisiwr sy’n dymuno cael y fath drafferth a risg, pan mai’r cyfan sy’n rhaid iddo ei wneud i allu cyflawni ymosodiad rhywiol heb gosb ymddangosiadol yw ymuno â’r heddlu.

Efallai eich bod yn meddwl tybed pam nad yw pobl draws yn ciwio i wneud cyfweliadau â’r cyfryngau fel y gallwn unioni’r sefyllfa, ond yn anffodus mae’r rhan fwyaf ohonom wedi colli ffydd yn y cyfryngau. Un rheswm am hyn yw mynychder y cyfweliad cudd-ymosod. Bydd y person traws yn cael ei wahodd i ddatgan ei achos mewn stiwdio deledu neu radio, ond pan gyrhaeddant mae’n darganfod bod ymgyrchydd gwrth-draws hefyd yn bresennol, ac yn cael triniaeth ffafriol gan y cyfwelydd.

Mae cwmnïau cyfryngau yn honni bod pethau o’r fath yn hanfodol i gynnal “cydbwysedd”, ond mae ymgyrchwyr gwrth-draws yn cael cyfleoedd yn rheolaidd i ddatgan eu hachos, heb eu herio gan neb.

Mae siarad â phapurau newydd hyd yn oed yn fwy peryglus. Mae’n debygol y bydd unrhyw beth a ddywedwch yn cael ei dynnu allan o’i gyd-destun, ac yn y darn olaf bydd gwrthbrofi gan gyfwelai gwrth-draws.

Mae’r cyfryngau o hyd yn gofyn i bobl draws “ddadlau” eu gwrthwynebwyr, ond mae gwahoddiadau o’r fath bob amser yn drapiau oherwydd eu bod wedi’u fframio yn null cwestiynau “pryd wnaethoch chi stopio curo eich gwraig”. Nid oes unrhyw berson traws eisiau mynd ar y teledu yn gorfod amddiffyn eu hawl i fodoli.

O ganlyniad, mae dirfawr angen dull o siarad â’r cyhoedd ar bobl draws nad oes rhaid iddynt fynd trwy sefydliadau cyfryngol sydd wedi’u nodi am eu gogwydd gwrth-draws. Er enghraifft, os ydych chi eisiau golwg fwy cytbwys ar y materion sy’n ymwneud â gofalu am bobl ifanc drawsrywiol, ceisiwch ddarllen yr hyn sydd gan berson traws i’w ddweud.

Fe sylwch nad yw’r erthygl hon yn eiriol dros fynediad dilyffethair i bontio meddygol. Mae pobl draws yn gwybod pa mor bwysig yw’r penderfyniad i drawsnewid. Mae llawer ohonom wedi treulio blynyddoedd, hyd yn oed degawdau, yn peri gofid dros y manteision a’r anfanteision. Y peth olaf yr ydym ei eisiau yw gweld pobl ifanc yn cael eu rhuthro i wneud penderfyniadau.

Serch hynny, mae’r naratif bod “ymgyrchwyr hawliau traws” yn gwthio pobl i lawr y llwybr i drawsnewid wedi’i sefydlu’n gadarn yn y cyfryngau prif ffrwd. Felly hefyd y syniad bod pob menyw draws yn wyrdroëdig sy’n byw fel y maent yn gwneud dim ond fel esgus i gyflawni ymosodiadau rhywiol. Gan ddilyn esiampl yr Unol Daleithiau, awgrymir yn awr ein bod ni i gyd yn bedoffiliaid.

A siarad fel rhywun sydd wedi bod yn defnyddio toiledau menywod ac ystafelloedd newid yn dawel ers dros 30 mlynedd heb achosi unrhyw drafferth, hoffwn allu rhoi fy ochr i o’r stori. Ond dim ond trwy gyfryngau nad yw’n hysbys eu bod yn rhagfarnllyd yn fy erbyn y gallaf wneud hynny. Yn y DU, prin iawn yw’r rheini.

Dilynwch Cheryl ar Twitter a Mastodon.